TOPRAKSIZ KÜLTÜR ORTAMI: TORF

Torf, günümüzde toprak ıslahında, çiçekçilikte, seracılıkta, turfanda sebzecilikte, fide ve mantar yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bitkisel üretimdeki hedef birim alandan mümkün olduğunca fazla miktarda ve üstün kalitede ürün elde edebilmektir. Bu açıdan tarım topraklarının verimliliğini arttıracak kültürel önlemler büyük önem taşımaktadır. Kültür topraklarının verim güçleri, öncelikle bu topraklarda bulunan ve bitki tarafından alınabilir durumda olan bitki besin maddelerinin miktarına bağlıdır. Topraktaki bitki besin maddelerinin gerek miktar ve gerek alınabilirlikleri ile organik madde miktarı arasında yakın bir ilişki vardır.

Göl yataklarındaki su seviyesinin düşmesiyle, bitki faaliyetlerinin ön plana çıkması, kışın su seviyesindeki artış ile bitkinin ölümü ve bu doğa olayının sürekli tekrarlanması ile bitki kök ve gövdelerinin binlerce yıl süren dönüşümü birikimleri sonucunda oluşan organik toprak türüdür.Torf sözcüğü dilimize Almanca’dan gelmiş bir sözcük olup, İngilizce karşılığı “peat”, Fransızca karşılığı ise “turba”dır. Bununla birlikte ABD’li toprak genetikçileri peat terimi yerine “organik toprak” terimini kullanmayı uygun görmüşlerdir.

Torf toprak

Torf

 

 

Torfların Oluşumu ve Çeşitleri

Torfların oluşumundan bu yana küçük canlılar, mantar ve alglerin önemi büyüktür. Ortam ve bitki çeşitlerine göre torfları genel anlamda üç gruba ayırabiliriz.

Çökelti Torfları

Devamlı su bulunan, bitki besinlerince zengin çukurlarda yetişen kamış, su laleleri, ayak otu gibi çeşitli bitkilerin artıkları, bunlar arasında yaşayan küçük canlıların kabukları ve çeşitli tortu materyallerinin karışımıyla oluşurlar. ilk kademeyi oluşturan bu katmanlar üzerinde hızla gelişen bitkiler zamanla göl gibi su birikintilerini tamamen doldurarak, koyu yeşil bir organik madde kütlesi meydana getirirler.

 Lifli Torflar

Taban suyunun etkisi altında kalmadan nemli, serin, yağışlı ve bitki besinlerince fakir yerlerde çeşitli yosunların, pamuk otu,tüy otu ,kamış, kedi kuyruğu ve süpürge artıklarının yığılarak humuslaşması ile oluşmaktadırlar.

 Odunsu Torflar

Ormanlık ve nemli alanlarda yapraklarını döken ve dökmeyen ağaçların artıkları arasına genellikle  lifli  torfların karışmasıyla  oluşan torflardır.

Torf Çeşitleri Nasıl Ayırt Edilir?

Torf çeşitleri aynı zamanda turba toprak adıyla da anılmakta olan farklı türlerden oluşmaktadır. Toprak olarak ya da toprak düzenleyici olarak kullanılabilen bir türdür.

Torf çeşitleri özellikle renk ve toprağın taneli yapısına göre ayırt edilebilmektedir. Kullanılan turba türü ile torf genel olarak saksı, sera ve halı saha alanlarına göre farklılık gösterebilmektedir. Açık kahve ile koyu kahve türlerine göre ayırt edilen çeşitlerinde özellikle değişen sadece alkali ve pH değerleri olacaktır. İnsan sağlığından bitki sağlığına kadar birçok alanda ilgi çeken bir toprak türü olarak, gübrelemede ve toprağın besin değerinin artırılmasında kullanılabilecek değerli bir zenginliktir. Genel olarak renk ve taneli yapısına göre toprağın alkali değeri ya da pH değeri hakkında fikir sahibi olunabilir.

Torf  Yapısı (strüktürü)

Torfu oluşturan primer ve sekonder tanelerin şekil, büyüklük,stabilite ve oransal dağılımları ile sekonder yapı birimlerinin iç kısımlarındaki ve aralarındaki boşluk hacminin dağılım ve sürekliliğinin incelenmesi torf strüktürünün özelliğini ortaya koyar.

Torf strüktürü büyük ölçüde, torfu oluşturan bitki türlerine ve ayrışma derecesine bağlıdır.Örneğin pamuk otundan oluşan az ayrışmış torflar, büyük bir bölümü geniş boşluklardan oluşan yüksek bir gözenekliliğe fakat çok düşük bir su tutma kapasitesine sahiptirler. Substrat olarak kullanılmalarını sınırlandıran faktör, düşük su kapasiteleri olmaktadır.

Torf  Su Tutma Kapasitesi

Torfun en önemli özelliklerinden biri, fazla miktarlarda su absorbe edebilmesi ve bu suyu yapısında tutabilmesidir. Az ayrışmış lifli torflar kendi kuru ağırlıklarının 15-20 katı kadar su tutabilirler. Torfun su kapsamını hacim esnasına göre ifade etmek, yetiştiricilik yönünden daha uygun olmaktadır. Topraklarda yarayışlı su tarla kapasitesi ile devamlı solma noktası arasındaki su miktarı olarak bilinir. Torf kültürlerinde (özellikle yapay ortamlarda) yarayışlı suyun üst sınırı, “su kapasitesi” olarak adlandınlmaktadır.

Torf  pH Değeri Ve Tamponluk Özelliği

Torflar genellikle asit karakterlidirler. Bitki yetiştirme ortamlarında kullanılacak torfun en önemli yararlarından birisi de yüksek tamponluk kapasitesidir. Tamponluk kapasitesi, çeşitli nedenlerle ortamda oluşabilecek ani pH degişimlerini önleyici bir özellik olarak bilinir. Tamponluk kapasitesinin bir ölçütü de “katyon degişim kapasitesi (KDK)”dir. Torfun KDK’si ortalama 100-200 me/100 g dolayındadır. Fazlaca ayrışmış ve yüksek oranda hümin maddeleri içeren torfun KDK’si daha yüksektir. Torfun büyük bir kısmı organik maddelerden oluştuğu için, buna uygun olarak torflar  genellikle %5 ‘den daha az olmak üzere düşük kül kapsamına da sahiptirler.

Torf toprak

 

Torfun işlenmesi ve Kullanıldığı Yerler

Torfun tarımsal amaçla kullanılabilmesi için parçalanma, havalandırma, nemlendirme, kireçleme, azot (N), fosfor (P), potasyum (K) ve mikro elementlerce zenginleştirme ve steril hale getirme işlemleri yapılmalıdır.Torf genellikle özel geliştirilmiş makineler ile parçalanmaktadır.İşleme sırasında nem %55-65 civarında olmalı, pH ve kireç kapsamı ile sulama suyunun kalitesi dikkate alınarak kireçleme yapılmalıdır.

Torf günümüzde; fidanlık ve seralarda, sebze üretiminde, tohum çimlendirilmesinde, çeliklerin köklendirilmesinde, kültür mantarı üretiminde, toprak ıslahında, yataklık malzemesi ve ambalaj işlerinde dolgu malzemesi olarak ve yakıt olarak kullanılabilmektedir.Aynca bu alanların dışında organik topraklardan da, kimya endüstrisinde hammadde olarak ve termik santrallerde ısı kaynağı olarak yararlanılabilmektedir.

Dünyada Ve Ülkemizde Torf Kaynakları

İklim ve topografya torf oluşumunda etkin bir rol oynadığı için, dünya üzerindeki torf alanları belirli bir yayılım göstermektedir. Bu nedenle dünyanın kuzey bölgeleri torf alanlan açısından daha zengindir.

Ülkemizde oluşan torflarda organik madde oranı genellikle %30-80 arasındadır.Ülkemizde Antalya bölgesi yerel torf yatakları açısından zengin bir bölgedir.Bununla birlikte Trabzon-Sürmene  yaylasında incelenen bir organik toprak profilinde organik madde oranının %90 civarında olduğu görülmüştür.

Türkiyede'ki bazı torf yataklarının fiziksel ve kimyasal özellikleri

Türkiyede’ki bazı torf yataklarının fiziksel ve kimyasal özellikleri

Torfun Bitki Yetiştirme Ortamına Sağladığı  Yararlar

 Torf çok uygun olan fiziksel strüktürü ile bitki kök bölgesinde, su tutma kapasitesi yüksek ve köklerin yeterince havalanmasını sağlayacak bir ortam oluşturur.

Yetiştirme ortamının fiziksel özellikleri üzerindeki olumlu etkileri uzun sürelidir.Besin maddesi içeriğinin düşük olması gübreleme programının uygulanmasında esneklik ve kolaylık sağlamaktadır.

Fitotoksit maddeleri içermemektedir.

Asit özelliği dolayısıyla diğer materyallerin alkalinliğini gidererek yetiştirme ortamının pH’sının istenilen düzeylere düşürülmesine yardımcı olur.

Sonuç olarak torf çeşitli fiziksel ve kimyasal özellikleri ile ilgili olarak yetiştirme ortamlamanın hazırlanmasında en çok aranan organik materyaldir. Tek başına ve diğer materyallerle karıştırılarak kullanılabilmektedir.

Diğer Blog Yazılarımıza Göz Atmak İsterseniz;

Çilekte Kırmızı Örümcek Zararı

Aşılı Fide Nedir?

Otomasyonlu Modern Sera Sistemleri

Kaynakça;

derim.com.tr

avys.omu.edu.tr

 

 

 

 

 

Diğer Paylaşımlar