modern sera

Anason Yetiştiriciliği – Ekimi, Üretimi ve Bakımı

Ülkemizin zengin florasında yetişen birçok bitkiyi insanların çeşitli amaçlar için kullandıkları bilinmektedir. Anason yetiştiriciliği ülkemizde uzun yıllardan beri yapılmakta, yurtiçi tüketimi yanında dış satımı da yapılan bitkilerin başında gelmektedir. Anadolu’da insanların bitkilerle hazırladıkları ve artık gelenekselleşmiş olan halk ilaçları iyileştirici gücüne inanılarak halen daha kullanılmakta ve keşfedilmeye devam edilmektedir. Ülkemizin sahip olduğu bu ekolojik ve Etnobotanik zenginliği, koruyarak ekonomik zenginliğe dönüştürmek durumundayız.Anason ülkemizde uzun yıllardan beri tarımı yapılan bir bitki olup, yurtiçi tüketimi yanında dış satımı da yapılan bitkilerin başında gelmektedir.

Türkiye anason üretim ve ihracatında Dünyanın önde gelen ülkeleri arasındadır. Dünyada anasonun kullanım alanları ve kullanım miktarları her geçen gün artmaktadır. Anason meyvelerinden elde edilen uçucu yağın eczacılıkta önemli droglar arasında yer aldığı, meyvelerinin antik çağlardan beri değişik amaçlarla başta karminatif (gaz söktürücü) ve antispazmolitik olmak üzere diüretik, diyoforetik (terletici) etkisi için kullanıldığı, anne sütünü artırdığı ve laktasyon süresini uzattığı, uyku verici ve ekspektoran olarak kullanıldığı bilinmektedir.

anason

Giriş

Anasonun (Pimpinella anisum L.), anavatanının Doğu Akdeniz havzası olduğu görüşü yaygın olmakla birlikte Uzakdoğu veya Güneybatı Asya kökenli olduğuna dair görüşler de vardır. Günümüzde Hindistan ve Çin’in dünyada önemli anason üreticileri olması bu görüşü destekler niteliktedir. Anason, Maydanozgiller (Umbelliferae=Apiaceae) familyasından beyaz çiçekli, tek yıllık ve otsu bir bitkidir. Bitki boyu 30-50 cm civarında, çiçekleri şemsiye şeklinde olup, meyveleri 3-6 mm uzunlukta ve 1-3 mm genişlikte, ters armut biçiminde, kısa saplı, gri-yeşil ya da yeşilimsi-sarı renkli ve üzeri tüylüdür.

Pimpinella cinsi 23 tür içerir ve bu türlerden 8 tanesi endemiktir. Anason (Pimpinella anisum L.) ilk olarak Mısır’da tanımlanmış olup, Orta ve Güney Avrupa, Batı ve Doğu Rusya, Kıbrıs ve Suriye’de yayılış göstermektedir. Doğu Akdeniz ülkelerinde çok eskiden beri yetiştirilen anason, uygun ve sıcak iklimlerde örneğin; İspanya, İtalya, Balkan ülkeleri, Türkiye, Hindistan ve Orta-Güney Amerika’da yetiştirilmektedir.Anason Türkiye’de yoğun olarak Burdur’da yetişmektedir.Burdur’un ardından en çok üretimi yapılan iller;Denizli,Muğla ve Antalya’dır.

Bitkisel Özellikleri Ve Yetiştiriciliği

Bitki Formu, Çiçek Yapısı ve Döllenme Biyolojisi:

Umbelliferae (Apiaceae) familyasından olan anason(Pimpinella anisum L.) beyaz çiçekli, tek yıllık, otsu bir bitkidir. Bitki boyu 30-50 cm civarındadır, çiçekleri şemsiye şeklinde olup, meyveleri 3-6 mm uzunlukta ve 1-3 mm genişlikte, ters armut biçiminde, kısa saplı, gri-yeşil ya da yeşilimsi-sarı renkli ve üzeri tüylüdür.

İklim ve Toprak İstekleri:

Anason sıcak, orta nemlilikte iklimden hoşlanır. Çimlenme ve başlangıçtaki gelişme devresinde rutubetli havalardan hoşlanmasına karşın, özellikle çiçeklenme döneminde serin ve nemli havalar hastalıklara neden olmaktadır. Anason özellikle kireç ve besin maddelerince zengin, hafif veya orta ağırlıktaki topraklardan hoşlanır. Soğuk, ağır ve nemli topraklar anason tarımına uygun değildir. Hava değişikliklerine karşı hassas bir bitkidir.

Çiçeklenme döneminde sıcak ve güneşli bir hava ister. Yağmurlu ve nemli havalarda; özellikle tohum bağlama ve sonrasında hastalıklara yakalanma riski yüksektir. Çiçeğin ve tohumun rengi siyahlaşır ve anasonda kalite düşer. Verimli, geçirgen, kumlu tınlı tava gelebilen topraklarda daha iyi yetişmektedir. Yetiştiriciliğine etki eden faktörler çoktur. Hava durumu, toprağın yapısı, arazinin yüksekliği, arazinin hakim rüzgarlara olan durumu etkilidir.

anason tarlası

Anason Ekim Ve Bakımı

Anason yetiştiriciliği yaparken ekilecek tarla Eylül-Ekim aylarında bir veya iki kere derin olacak şekilde sürülmelidir. Ekimden önce gerekiyorsa bir kere yüzlek olarak sürülmelidir. İyi hazırlanmış tohum yatağı tohumlarının çimlenmesi ve çıkışı için gereklidir. Nadasa bırakılmış arazide yetiştiricilik yapılacaksa; 30- 35 cm, nadasa bırakılmamış ise 15-20 cm derinlikte sürülür. Ekim bölge ve iklim şartlarına göre ocak ayı sonu -mart ayının ortalarında yapılır. Kuru şartlarda erken ekim önerilir. Sıraya ekimde (mibzerle) dekara 0,5-1 kg tohum; serpme ekimde ise dekara 1,5-2 kg (toprak kumlu ise; 1,7-2 kg/da) tohum atılır ve sürgü çekilir. Ekim derinliği 3-4 cm’yi geçmemelidir.

Tohumlar küçük ve çimlenme gücü çok zayıf olduğu için ekim toprak tavındayken yapılmalıdır. Yetiştiricilikte mutlaka ekim nöbetine uyulmalıdır.Ekimden 2-3 hafta sonra anason çıkışları başlamaktadır. Çıkış öncesi yağmur yağması durumunda toprak yapısına bağlı olarak toprak yüzeyinde kaymak tabakası oluşabilir. Anason kaymak tabakasına hassas olup, bu tabaka anason çıkışını engellemektedir. Bu durum da anason çıkışını sağlamak için kaymak tabakası kırılmalıdır. Anason çıkıştan sonra yabancı otlara oranla oldukça yavaş geliştiğinden, bu devrede yabancı ot mücadelesi çok önemlidir ve ihmal edilmemelidir.

 

Gübreleme

Anason yetiştiriciliği yaparken verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen uygulamalardan birisi de gübrelemedir. Azotlu gübre miktarı verim ve kalite yönünden çok önemlidir. Yüksek dozdaki azot, bitkinin yeşil aksamının artmasına, meyve bağlama oranının azalmasına, uçucu yağ oranlarının düşmesine ve çiçek dökümlerine neden olmaktadır. Anasonda toprak altı gübresi olarak uygulanmak üzere saf madde olarak dekara 5-6 kg azot, 6-7 kg fosfor ve 8-10 kg potasyum olacak şekilde gübreleme yapılmalıdır. Ancak belirli miktardaki azotlu gübre verimi arttırmaktadır. Genel olarak; 4-5 ton/da yanmış çiftlik gübresi verilir. İlave olarak; bazı üreticilerimiz ekimle birlikte de dekara 4-5 kg organik gübre vermektedir. Her tarlanın toprak yapısı farklı içeriklerde olduğu için gübrelemeden önce yüksek verim ve kalite için mutlaka toprak tahlili yapılmalıdır.

 

Sulama

Anason çiçeklenmeden 10 gün önce sulanabilir. Dane bağlama döneminde yapılan sulama verime %20-40 oranında fayda sağlamaktadır. Tam çiçeklenme döneminde su verilmez. Bitkilerin boyu 10-15 cm olunca ilk su verilmelidir. Sulu alanlara ekilen anasonlarda; 1. sulama, ot alma ve birinci çapadan sonra, 2. sulama, çiçeklenmeden önce, 3. sulama, çiçeklenme bittikten sonra yapılır. Sulu alanlara ekilen anasonlarda küllemeye karşı mücadele yapılırsa (örneğin; sulu veya toz kükürtle) verim artar, kalite de yükselir.

anason hasat

Hasat

Hasat çok önemlidir. Genel olarak en geç olgunlaşan orta şemsiyedeki tohumlar olgunlaşınca, ana çiçek dallarındaki tanelerin kahverengileşmeye başladığı devrede hasada başlanır. Bu devrede meyveler gri bir renk alır. Hasat genellikle temmuz-ağustos ayında elle biçilerek yapıldığı gibi bazen de makineyle biçilmek suretiyle yapılır. (kıraç alanlarda seyrek ekim yapıldığından bitki yatacağı için makineli hasat önerilmez). Hasat edilen bitkiler kurutulduktan sonra tohumlar saptan ayrılır.

Rutubeti azaltmak güneşte kurutulur. Hasadın erken veya geç yapılması kaliteyi olumsuz yönde etkiler. Hasadı yapılan anason neme maruz bırakılmamalıdır. Bu tür durumlarda ve geç hasatta taneler siyahlaşır, kalitesi düşer. Anasonda dekara verim ekolojik koşullara, yetiştirme tekniğine ve kullanılan tohumluğun kalitesine bağlı olarak 45-110 kg arasında değişmektedir. Kıraç alanlarda verim az fakat külleme ihtimalinin düşük olmasından dolayı kalite yüksektir.

 

Önemli Hastalık ve Zararlılar

En önemli hastalık ve zararlıları; yaprak leke hastalığı, külleme, anason güvesi, yaprak biti ve anasonlarda kesici kurttur. Hastalık ve zararlıların etkinliğini en alt seviyeye indirmek için gerekli tedbirler alınmalı, organik yetiştiricilikte kullanılan teknik ve yöntemler kullanılmalıdır. Hastalık ve zararlılarla mücadele ise yönetmeliğin izin verdiği doğrultuda yapılmalıdır.

 

Desteklemeler

Destekleme politikaları; TAB üretimini artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerini geliştirmek amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca desteklemeler yapılmaktadır.

Tarım ve hayvancılıkla ilgili İmeceMobil uygulamasından alanında uzman ziraat mühendisleri ve veterinerlere ücretsiz bir şekilde soru sorabilirsiniz.

Tarım,Hayvancılık ve teknoloji odaklı yazılarımızı okumak için tıklayın.

Kaynakça;

https://www.tarimorman.gov.tr/SGB/TARYAT/Belgeler/Projeler/ANASON_FIZIBILITE_RAPORU_VE_YATIRIMCI_REHBERI.pdf

www.intfarming.com/blog/anason-yetistiriciligi/

denizli.tarimorman.gov.tr/Belgeler/Download/Lifletler/BK_Anason%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi.pdf

 

Diğer Paylaşımlar