Turunçgil Çeşitleri ve Yetiştiriciliği Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Turunçgil Çeşitleri

Ülkemizde yetiştirilen Narenciye (Turunçgil) çeşitleri:

  • Mandarin
  • Portakal
  • Limon
  • Greyfurt (Altıntop)
  • Kamkat

Turunçgil Çeşitleri

Mandarin Çeşitleri

Owari Satsuma:

  • Çekirdeksiz bir mandarin türüdür.
  • Owari Satsuma Japonya orjinli olup 1925’de İspanya’ya getirildi.
  • Japonya koşullarında daha kaliteli olgunluk sağlar. 

Klemantin:

  • 1890’da Cezayir’de göz mutasyonu ile bulundu.
  • Akdeniz havzası, özellikle İspanya ve Fas’ta yoğun yetiştirilir.
  • Çekirdeklidir ancak çekirdeksiz seleksiyonu da vardır.
  • Akdeniz iklimine çok iyi adapte olmaktadır.

Okitsu Wase:

  • Owari Satsuma’dan 3 hafta daha erkenci olan mandarin çeşididir.

Fortune:

  • Clementine ile Dancy’nin bileşiminden oluşur.
  • Çevre koşullarına duyarlıdır.
  • Genelde asit içeriği yüksektir.
  • İspanya’da daha kalitelidir.
  • Olgunluğu Mart-Nisan aylarındadır. 

Ortanique:

  • Jamaika orjinli, doğal bir portakal mandarin melezidir.
  • Ağaçlar büyük, meyvede küçük bir göbek vardır.
  • Özellikleri ekolojiye göre değişir, geç mevsim çeşididir.
  • Depolomaya uygun, semitropik koşullara uygundur.

W. Murcott:

  • Çekirdekli ve kaliteli bir çeşit olan W.Murcott son yıllarda ülkemizde hızla yayılmaktadır. 
  • Diğer türlerine kıyasla daha geç hasat olur.

Toros Kırmızısı:

  • Alata BKAE tarafından geliştirilmiştir.
  • Meyve ağırlığı 77,03 gramdır. Kabuk kalınlığı 3,33 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 4,12 adet/meyvedir.
  • Kasım ayında hasat edilebilmektedir.

Sarıca:

  • Alata BKAE tarafından geliştirilmiştir.
  • Meyve ağırlığı 112,90 gramdır. Kabuk kalınlığı 3,63 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 0,35 adet/meyvedir.
  • Eylül sonu ve Ekim ayı başında hasat edilebilmektedir.

Portakal Çeşitleri

Hamlin:

  • Tesadüf çöğürüdür.
  • Düşük sıcaklara dayanaklıdır.
  • Periyodisite göstermez.
  • Olgunluk Aralık başıdır.
  • Sofralık ve meyveliktir.

Valencia:

  • Göz mutasyonu sonucunda elde edilmiştir.
  • Adaptasyon yeteneği geniştir.
  • Meyveler yuvarlak ve verimlidir.
  • Olgunluk Mart-Temmuz ayları arasındadır.
  • Sofralık ve sanayiliktir.
  • Değişik klonları vardır. 

Yafa:

  • Göz mutasyonu sonucunda elde edilmiştir.
  • Yapraklar büyük ve açık renkli olup kırılgan dallara sahiptir.
  • Ekoloji seçicidir ve uygun ekoloji Mersi civarıdır.
  • Periyodisiteye eğilimlidir.
  • Olgunluk Ocak ortası – Şubat başıdır.

Trovita:

  • Kaliforniya kökenlidir.
  • Periyodisiteye biraz eğilimlidir.
  • Verimli bir türdür.
  • Orta derecede çekirdeklidir.
  • Yarı çöl bölgelerde yetiştirilir.

Washington Navel:

  • 1886 yılında Brezilya’nın Bahia yöresinde Celesta portakalından doğal mutasyon sonucu elde edilmiştir.
  • Ülkemize 1945 yılında girmiştir.
  • Meyveler yuvarlak ve çekirdeksiz bir çeşittir.
  • Çiçek tozu oluşturmadığı için tozlayıcıya ihtiyacı yoktur.
  • Uygun koşullarda periyodisite göstermez.
  • Çevre koşullarından etkilenir.
  • Olgunlaşma Aralık sonudur.
  • Kısmen ekoloji seçicidir.
  • Dünyadaki en iyi Washington Navel portakalları Mersin bölgesinde üretilmektedir.
  • İç tüketim ve ihracat çeşidi yüksek bir türdür.

Navelina:

  • Kaliforniya orijinli bu çeşit 1910 yılında saptanmıştır.
  • Göz mutasyonu sonucunda elde edilmiştir.
  • W. Navel’den iki hafta erkencidir.
  • Özellikle İspanya’da yetiştirilir.
  • Türkiye iklimi için uygun bir çeşittir.

Limon Çeşitleri

Eureka:

  • Sicilya orijinli olup Kaliforniya’da yetiştirilmeye başlanmıştır.
  • Meyveler Lisbon çeşidine göre küçük, meme az belirgin, kabuk pürüzsüzdür.
  • 5-10 çekirdeklidir.
  • Değişik seleksiyonları var.

Lisbon:

  • Avustralya orijinli Dünyada değişik bölgelerde yaygındır.
  • Meyvede meme kısmı belirgindir.
  • Uçkurutana göreceli olarak dayanaklıdır.
  • Değişik seleksiyonları var.

Feminello:

  • Özellikle İtalya’da yaygındır.
  • Değişik seleksiyonları vardır.
  • Yediverenlik özelliği mevcuttur.
  • Uçkurutan Hastalığına grup olarak duyarlıdır.

Interdonato:

  • Sicilya orjinlidir.
  • Meyveler uzun silindirik olup diğer limonlardan büyüktür.
  • Meme belirgindir.
  • Orta sulu ve orta verimlidir.
  • Erkenci en fazla Türkiye’de yetiştirilir.

Enter:

  • Alata BKAE tarafından geliştirilmiştir.
  • Meyve ağırlığı 151,52 gramdır.
  • Kabuk kalınlığı 4,11 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 9,01 adet/meyvedir.
  • Usare miktarı %36,36 ve asitlik %6,47’dir.
  • Eylül sonu ve Ekim başı hasat edilir. 

Lamas:

  • Alata BKAE tarafından geliştirilmiştir.
  • Meyve ağırlığı 130,65 gramdır. 
  • Kabuk kalınlığı 5,82 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 7,71 adet /meyvedir.
  • Usare miktarı %39,01’dir.
  • Kasım ile Şubat ayları arasında hasat edilebilir. 

Erdemli 33: 

  • Alata BKAE tarafından geliştirilmiştir.
  • Meyve ağırlığı 123,64 gramdır.
  • Kabuk kalınlığı 5,27 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 3,28 adet/meyvedir.
  • Usare miktarı %47,98.
  • Kasım ile Şubat ayları arasında hasat edilebilmektedir.

Yediveren:

  • Meyve ağırlığı 124,64 gramdır.
  • Kabuk kalınlığı 6,62 mm’dir.
  • Çekirdek sayısı 5,56 adet/meyvedir.
  • Usare miktarı %42,35’dir.
  • Ana ürün Kasım ile Şubat ayları arasında hasat edilebilmektedir. Bunun yanında Mayıs-Haziran ve Ağustos-Eylül dönemlerinde de ana ürün haricinde kalan ürününün hasadı mümkündür.

Çekirdeksiz Limon Çeşitleri Alata, Gülşen ve Uzun:

  • Meyve özellikleri kütdiken çeşidine benzer.
  • Meyveleri tamamen çekirdeksizdir. 

Altıntop Çeşitleri

Marsh Seedless:

  • Beyaz etli ve çekirdeksizdir.
  • Olgunluk orta mevsimdedir.
  • Meyveler ağaç üzerinde uzun süre kalabilir. 

Rio Red:

  • Redblush’tan göz mutasyonu sonucunda ortaya çıkmıştır.
  • Meyve eti Redblush’dan koyudur.
  • Olgunluk Ocak-Şubat aylarındadır.

Redblush(Ruby Red):

  • Meyve eti pembedir.
  • Meyvelerin temas noktalarında kırmızı yanak yapma özelliği vardır.
  • Olgunluk Ocak ayı başıdır.

Star Ruby:

  • Hudson’dan yapay mutasyonla oluşmuştur.
  • En koyu meyve etli altıntoptur.
  • Çekirdeksiz orta mevsim çeşididir.
  • Çevre koşullarına duyarlıdır.
  • Muhafazaya çok uygun değildir.

Kamkat Çeşitleri

Nagami Kamkatı:

  • Meyveleri orta irilikte olup meyvesi hafif basık silindirik yapıdadır.
  • Meyveleri 2-3’lü olabilmektedir.
  • Kabuk soyulmadan rahat bir şekilde yenilebilmektedir.
  • Nagami ofis ortamında, balkonda yetişebilmektedir.

Fukushi kamkatı:

  • Meyveleri Nagami çeşidine göre daha iridir.
  • Fidandaki meyve sırasıda Nagami çeşidine göre daha az olmaktadır. 

Turunçgil Çeşitleri – İklim / Toprak İstekleri

Meyveciliğin Temel Prensipleri

Turunçgillerin İklim İstekleri

Turunçgil Çeşitleri – İklim İstekleri: 

Gelişme Sıcaklıkları: 

  • Gelişme 18-20 dereceye kadar hızlanma gösterir.
  • Büyüme 26-28 derecelerde tepe noktaya ulaşır. Bu nokta büyümenin en hızlı, fotosentez etkinliğinin en yüksek olduğu yerdir. 
  • 30-32 derecelerde gelişme yavaşlar.
  • 38-39 derecelerde büyüme ve gelişme adeta durur.
  • 12,8 derecenin altında büyüme çok azdır adeta yoktur.

Turunçgil Çeşitleri – Toprak İstekleri

  • Toprak temelde destek ve dayanak görevini görür.
  • Esas üzerinde durulması gereken husus toprağın havalanabilen özellikte olmasıdır.
  • Turunçgiller kökleri yüksek seviyede oksijen ister.
  • Havasız kalmaya dayanamazlar hemen boğulma tepkisi gösterirler.
  • Toprak süzek ve havalanan özellikte olmalıdır.

Toprak Nasıl Olmalıdır?

  • Hafif asitli olmalıdır.
  • Taban suyu ve göllenme olmamalıdır.
  • Çok kireçli olmamalıdır.
  • Tuzlu olmamalıdır. (Kullanılan sulama suyu da tuzlu olmamalıdır.)
  • Bütün bunları belirlemek için mutlaka toprağı tahlili yapılmalıdır.

Çiftçi Uygulamaları:

Ot kontrolü

Toprak hazırlığı:

Yılda en az iki kez ot kontrolü yapılmalı:

  • İlkbaharda yabancı otlar tohum dökmeden
  • Yaz başında
  • Sonbaharda.

Ot kontrolü

  • Biçme,
  • Toprak sürme
  • El çapa makinesi

Sulama

Turunçgillerin yıllık su ihtiyaçları toprak, iklim ve ağacın fizyolojik durumuna bağlı olarak 800-1200 mm arasında değişir. Ancak bunun tamamı sulama ile verilmez. Bir kısmı yağışlarla karşılanır. Yapılan araştırmalara göre, mayıs[1]ekim döneminde turunçgil bahçelerine, salma sulama olarak 650-750 mm arasında su vermek gerekmektedir. Bu miktarlar, yağmurlama sulaması için 500-600 mm ve damla sulama içinse 300-400 mm’dir.

Turunçgillerde Sulama

 

Budama

Turunçgillerde 3 çeşit budama vardır:

  1. Şekil Budaması
  2. Verim Budaması
  3. Gençleştirme Budaması

 

Gübreleme

Ülkemizde üreticiler:

  • Ezber ve analiz yapılmadan
  • Eksik ve Yanlış gübreleme yapmaktadır.

Verimliliği artırmak için:

  • Toprak analizi sonucunda,
  • Bölgelere ve hedeflenen göre gübreleme
    yapılmalıdır.

Saf Besin Elementleri

Zirai Mücadele ve İlaçlama

Akdeniz Meyve Sineği

Akdeniz Meyve Sineği

  • Akdeniz Sineği Erginleri 5-6 mm boyunda, genel rengi sarımsı kahverengi ve gözleri yeşil madeni parıltıdır.
  • Kanatları üzerinde siyah ve soluk kahverengimsi şeritler vardır.
  • Bacakları kırmızımsı sarı olup, üzerinde sarı ve siyah kıllar vardır.

Hastalıklar

Hastalıklar

Hasat

Hasat:

  • El işçiliği ile
  • Makas Kullanılır
  • Genellikle Tüccar hasat eder.

Satış şekli:

  • Çiçekte satış
  • Meyvede satış
  • Dalda satış
  • Kasada satış

Risk ve Sigorta

Risk ve Sigorta

 

Narenciye Değer Zinciri

Narenciye Değer Zinciri

Desteklemeler

2021 Yılı Turunçgil Destekleri

  • Mazot: 15 TL/da
  • Gübre 8 TL Da
  • Meyvede İyi Tarım Uygulamalarında 50 TL/da
  • Hastalıklara karşı Biyolojik Mücadele 50 TL
  • Biyoteknik mücadele: 80 TL

Tesis Aşamasında:

  • Standart Fidan 100 TL/Da
  • Sertifikalı Fidan 280 TL/Da
  • Damla Sulama Desteği

Narenciye Fiyatları

Genel Fiyat oluşumları

  • Ülke rekolteleri
  • Erkencilik- Geçcilik
  • Dünya ve ülkemizde iklimsel risklerin oluşumu
  • Dünya rekolteler.
  • Uluslararası ilişkiler
  • Ülkelere uygulanan gümrük tarife ve kotalar
  • Döviz kurları
  • Ulusal arz talep (Dış ticaret)

Yerel fiyat oluşumları

  • Tacirlerin kar beklentileri
  • Yerel Arz – Talep
  • İşleyici/ depolayıcı / rekabet koşulları
  • Kalite
  • Yöresel Bilinirlilik

Turunçgiller

Agriculture ve hayvancılıkla ilgili ImeceMobil uygulamasından alanında uzman ziraat mühendisleri ve veterinerlere ücretsiz bir şekilde soru sorabilirsiniz.

Kaynak: Bu yazı Frankfurt School tarafından İş Bankası için hazırlanan rapordan ve Çukurova Üniversitesi – Subtropik Meyveler Araştırma ve Uygulama Merkezi’nden alınan bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Diğer Paylaşımlar