mısır

Mısır dünyada ekim alanı bakımından buğday ve çeltikten sonra 3. sırada yer alırken üretim miktarı bakımından ilk sırada, ülkemizde 500-550 bin ha. ekim alanı, 2.300.000 ton üretim miktarı ile , buğday ve arpadan sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Toplam üretimin yaklaşık yarısının gerçekleştirildiği Akdeniz bölgesi verim bakımından Türkiye ve Dünya ortalama veriminin üzerindedir.

Mısır Koçanları

MISIR BİTKİSİNİN İKLİM İSTEKLERİ

Mısırın Sıcaklık İsteği : Normal olarak mısır bitkisi 10-11 ‘C’de çimlenmeye başlayabilmektedir. 5-10 cm derinliğindeki toprak sıcaklığı 15 ‘C’ye ulaştığında çimlenme olayı hızlanır. Çimlenme sırasında, kök ve sap uzama miktarı ile sıcaklığın 10-30 ‘C arasında yer almasıyla doğrusal ilişkisi vardır. Sıcaklık 32 ‘C’ye ulaştığında kök ve sap uzamasında ani bir azalma görülür ve sıcaklık 40 ‘C’ye ulaşınca çimler ölür. Öte yandan sıcaklık 9 ‘C’nin altına düşerse de kök uzaması durur. Mısır üretimi için ideal sıcaklık 2432 ‘C’ler arasıdır. Mısır bir sıcak iklim bitkisi olmasına rağmen aşırı sıcaklık isteyen bir bitki değildir. Sıcaklık 38 ‘C’ye ulaştığında sulama şartlarında bile transprasyonla kaybettiği suyu kökler vasıtasıyla karşılayamaz. Bitki turgoritesini kaybeder. Bu durum bir kaç gün devam ederse hücre yapısı esnekliğini kaybeder ve tekrar eski formuna dönemez.

Mısır için en ideali serin geceler, güneşli günler ve orta sıcaklıktır.

YETİŞME PERİYODUNDAKİ SU İSTEĞİ

Mısır bitkisi tarla bitkileri ve tahıllar içinde suyu en ekonomik kullanan bir bitkidir. Örneğin 1 gr kuru madde için 270 gr gibi düşük miktarda su tüketmektedir. Ancak toplam transprasyon yüzeyi, oluşturduğu kuru madde miktarı ve yetiştiği dönemdeki (HaziranTemmuz-Ağustos ayları)  yüksek buğulaşma nedeniyle, gerekli su miktarı fazladır. Yapılan çalışmalar sonunda, mısır su tüketimine ilişkin genelde yüksek değerler bulunmuş; ana ürün mısır tarımında en fazla su tüketiminin genellikle Temmuz ayında olduğu, bunu sırasıyla Ağustos ve Haziran aylarının izlediği; İkinci ürün mısır yetiştiriciliğinde ise su tüketiminin Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında giderek arttığı belirlenmiştir. Mısır bitkisinin iyi bir verim için yetişme dönemi boyunca topraktan 500 mm su alması gerektiğini, toprakta 150 mm’lik bir suyun depolanması için 450 mm lik suyun gerektiği saptanmıştır.

TOPRAK İSTEĞİ

Mısır bitkisinin toprak seçiciliği fazla değildir. Uygun ve zamanında işlenen ve gerekli bitki besin maddeleri verilen değişik tip topraklarda mısır başarıyla yetiştirilebilir. Ancak, mısır bitkisi en iyi gelişmeyi ve en yüksek verimi organik madde ve bitki besin maddelerince zengin, drenajı ve havalanması iyi olan derin, sıcak, tınlı topraklarda gösterir. Aşırı asit ve aşırı alkali topraklar mısır yetiştiriciliği için uygun değildir. En uygun pH derecesi 6-7 dir.

MELEZ MISIR ÇEŞİTLERİNİN SEÇİMİNDE GÖZ ÖNÜNDE   BULUNDURULMASI GEREKEN FAKTÖRLER

Koçan kabuğu ucu kapalı olmalı

Yatmaya dayanıklı olmalı

Zararlı ve hastalıklara dayanıklı

Hasat esnasında tanedeki rutubet % 25’in altında olmalı

Sıcağa toleransı iyi olmalı

Verim (Koçanda 500-600 dane iyi bir verim demektir) yüksek olmalıdır.

TOPRAK HAZIRLIĞI

Ana Üründe Toprak Hazırlığı : Ana ürün mısır için en iyi tohum yatağı, ilk sürümü derin sürüm ile başlayan toprak işleme sistemidir. Derin sürüm işlemi, dipkazan, kulaklı pulluk, diskli pulluk ve çizel gibi toprak işleme aletleri ile yapılabilir.

İkinci Ürün Mısır Yetiştiriciliğinde Toprak Hazırlığı: İkinci ürün mısır yetiştiriciliğinde genellikle 3 değişik toprak işleme yöntemi kullanılır.

Klasik Toprak İşleme : Toprak pullukla derin sürüldükten sonra tohum yatağının hazırlanmasıdır. Fakat II. Ürün mısır yetiştiriciliği için maliyeti yüksekliğinden dolayı tercih edilmez. Azaltılmış

Azaltılmış Toprak İşleme: Toprak işlemesinde pulluğun devreden çıkarılarak, goble, diskaro, rotatiller, rotavatör v.s. aletlerle tohum yatağının hazırlanmasıdır.

EKİM ZAMANI

Mısırın ana ürün olarak ekilmesi halinde Nisan ayı ortası ile Mayıs ayının ilk haftası arasındaki ekilişlerin en uygun olduğu, ll. ürün ekilişlerinde ise buğday hasadından hemen sonra ve en geç Temmuz ayı başına kadar ekim işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği belirlenmiştir.

EKİM DERİNLİĞİ VE DEKARA ATILACAK TOHUM MİKTARI

Ekim derinliği ana ürün için 5-6 cm., 2. üründe 6-8 cm. olmalıdır. Dekara atılacak tohum miktarı ise çeşitlerin bin dane ağırlığına göre değişmekle beraber 2-2,5 kg /da tohum yeterli bitki sıklığını sağlamaktadır. Ana ürün için 70*25 cm. , 2. ürün için ise 70*20 cm sıra arası ve sıra üzeri mesafelerinde olmalı; yani erkenci ve kısa boylu çeşitler için 7000 bitki/da, geççi ve uzun boylu çeşitler içinde 6000 bitki /da olmalıdır.

GÜBRELEME

Ana üründe 21-24 kg /da saf azot ,9 kg/da saf fosfor, 2. üründe ise 18-21 kg /da saf azot, 9 kg /da saf fosfor uygulanması gerekir. Azotun yarısı ekimle beraber, kalan yarısı ise bitki 40-50 cm (810 yapraklı dönemi yani 2. safha) iken, fosforun tamamı ise ekimle beraber toprağa verilmelidir.

Örneğin 20-20-0 taban gübresi verilecekse 40-45 kg/da ekimle beraber, üst gübre olarak da üre verilecekse 28-35 kg/da uygulanabilir.

Mısır Tarlası

BAKIM İŞLERİ

Seyreltme ve Çapalama : Eğer tohum sık atılmışsa çıkıştan 10-15 gün sonra (4-5 yapraklı dönem) hemen seyreltilmelidir. Bitkinin büyüme konisi bu dönemde toprak seviyesinin altında olduğu için bitki kökten çekilerek seyreltme işlemi yapılmalıdır.Bu dönemde çıkacak yabancı otlar çapalanmalı ve toprak yüzeyi hafifçe havalandırılmalıdır. Çapalama yapılırken genç bitkilerin köklerinin zarar görmemesine ve üzerlerinin toprakla kapanmamasına dikkat edilmelidir.

Ara Çapası ve Boğaz Doldurma : Mısırın 8-10 yapraklı olduğu dönemde (40-50 cm.) ikinci azot uygulamasıyla beraber boğaz doldurma işleminde kullanılabilen çapa veya listerle boğaz doldurma yapılır. Destek köklerin toprakla temasının sağlanması için bu işlem mutlaka yapılmalıdır. Çünkü destek kökler fosfor ve diğer besin maddelerinin alımında ve yatmaya karşı destek sağlamada önemli rol oynamaktadır.

Yabancı Ot Kontrolü : Mısırın çıkış ve ilk gelişme devresinde yabancı otlarla rekabeti çok zayıftır. Bu rekabet su, ışık ve besin maddeleri yönünden olmaktadır. Bu nedenle yabancı ot mücadelesi en kısa zamanda yapılmalıdır. Yabancı otla mücadele iki türlü yapılmaktadır;

1. Mekanik Mücadele: Çapa makinası veya el çapası ile yapıldığı gibi elle yolmak suretiyle yapılabilir.

 2. Kimyasal Mücadele: Yabancı otlarla mücadelede kullanılan herbisitler (ot öldürücüler) üç gruba ayrılır:

1- Ekim öncesi kullanılanlar

2- Çıkış öncesi kullanılanlar

 3- Çıkıştan sonra kullanılanlar

SULAMA

Mısır bitkisinin suya ihtiyacı olduğu en kritik dönemi tepe ve koçan püskülü çıkardığı dönemdir.  Mısırın Su İhtiyacını Bazı Usullerle Belirlemek Mümkündür;

1-Mısır bitkisine bakarak: Sabah saatlerinde yapraklar kıvrılmış ise (soğan yaprağı gibi) sulamak gerekir.

2-Toprak tavının elle kontrolü yapılmak suretiyle: Kök derinliğinden alınan toprak elle sıkıldığında dağılıyorsa sulanmalı, dağılmıyor ve elde de iz bırakıyorsa suya ihtiyaç yok demektir.

3-Elektirikli rezistans ölçücüler yardımıyla

4-Tansiyometreyle

HASAT

Mısırın hasat olgunluğuna gelip gelmediğine tanelerdeki nem oranını ölçerek karar vermek en doğru yoldur. Ancak nem ölçme olanağı yoksa tanenin değişimine bakarak karar vermek mümkündür. Hasat zamanı gelmiş bir mısır bitkisinde tanenin koçanla birleştiği yerde (dibinde) siyah tabaka oluşur. Siyah tabaka önce tanenin koçanla birleştiği ve koçan kısmında başlar ve sonra tanenin dip tarafında oluşur. Bıçağınızla taneyi yardığınız zaman siyah tabaka kolayca görülebilir. Bir koçanın olgunlaştığı; koçan ortasındaki tanelerin en az %75’ inin siyah tabakaya sahip olunca kabul edilir. Fizyolojik olgunluğa eren mısır taneleri yaklaşık %35 oranda nem içerir. Bu dönemde tane normal gelişimini tamamlamıştır, elle hasat edilebilir. Fakat böyle yüksek nemde makinalı hasat danelerin yumuşaklığı dolayısıyla hasat kaybını arttırır .Makine ile mısır hasadı için en uygun nem oranı %21-28 arsıdır. En ideal hasat zamanı (minimum kayıp ve kalitenin korunması açısından) tanedeki rutubet oranı %25 dolaylarında olduğu zamandır. Tane mısırın erken hasadı, genellikle istenen bir durumdur

Çünkü Hasat Erken Yapılacak Olursa;

  • Sap çürüklüğü ve fırtınadan dolayı daha az yatma olmuş olur.
  • Erken hasatta, sonbahardaki yağışlara yakalanma şansı veya hasadı önleyecek herhangi bir olumsuz durum önlenmiş olur. 

MISIRDA EN ÇOK GÖRÜLEN YABANCI OTLAR

Amaranthus retroflexus ( Kırmızı köklü tilki kuyruğu)

Mısır

Portulaca oleracea (Semiz Otu)

Mısır

Xanthium macrocarpum (Domuz pıtırağı)

Mısır

Echinochloa crus-galli (Darıcan)

Setaria spp (Kirpi darısı)

Cyperus esculentus (Topalak)

Sorghum halepense (Kanyaş)

MISIRDA MÜCADELE ŞEKİLLERİ

EKİM NÖBETİ: Her kültür bitkisinin kendine özgü yabancı ot topluluğu vardır. Değişik kültür bitkilerini münavebeye almak suretiyle, mısıra özgü yabancı otlarla etkili ve ekonomik şekilde mücadele edilebilmektedir. Normal koşullarda ekim nöbetine mısırdan sonra buğday, arpa ve fasulye alınabilmektedir. Yulaf herbisit kalıntılarından olumsuz etkilendiği için ekim nöbetine alınmamalıdır.

MEKANİK MÜCADELE

TOPRAK İŞLEME: Mısırda yabancı ot mücadelesini ilk adımı iyi bir tohum yatağının hazırlanması oluşturur. Bazı dayanıklı yabancı otlarla mücadelede mısır ekiminden önce ekim nöbetine alınan kültür bitkilerinde mücadele edilerek yoğunlukları düşürülebilmektedir.İyi bir tohum yatağının hazırlanması ise etkin bir toprak işleme ile mümkün olmaktadır. Mısır ekiminden önce derin toprak işleme yapılarak tarla yabancı otlardan temizlenmeli çok yıllık yabancı otların toprak altı organları elle veya tırmıkla toplanarak uzaklaştırılmalıdır.

Bu yabancı otlarda, toprak işlemeye, toprak altı organları depo maddelerinin en az olduğu dönemde başlanmalı ve bu işlem olanaklar ölçüsünde tekrarlanmalıdır.

ÇAPALAMA

Çapalama kısmen de olsa yabancı otları ortadan kaldırdığı gibi, toprağın havalanmasını, suyun depolanmasını ve besin maddelerinin  homojen olarak dağılmasını sağlar. Mısır ülkemizde çapa bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Mısırda bir defa çapalama yeterli olmamakta bu işlem en az 2-3 kez tekrarlanmalıdır. Çapalamanın mısır bitkisini köklerine zarar vermeyecek derinlikte ve mısır fidelerini 5-10 cm uzağından sıra aralarına uygulanması gerekmektedir. Böylece genç kökler zedelenmemiş olmaktadır. Diğer taraftan çapalama işlemi çok yıllık yabancı otların toprak altı organlarının depo maddelerinin en az olduğu dönemde ve tohum bağlamadan önce yapılmalıdır. Çapalama ile parçalanan toplanıp yok edilmelidir.

KİMYASAL MÜCADELE

Mısır tarlalarında yabancı otlarla kimyasal mücadeleye tarlanın daha önceki yıllardaki yabancı ot durumu göz önüne alınarak karar verilir. Son yıllarda mıısır ekim alanlarında geniş yapraklı çok yıllık yabancı otlar önemli sorun yaratmaktadır. Bunların başında tarla sarmaşığı ve köy göçüren gelmektedir.

Herbisitler değişik gelişme dönemlerinde uygulanır;

EKİM ÖNCESİ UYGULAMA

 Çok yaygın olmamakla beraber ülkemizde bu uygulama yapılmamakta ve ruhsat alınmış herbisit bulunmamaktadır.

ÇIKIŞ ÖNCESİ UYGULAMA

Herbisitler çimlenen ve çimlenmekte olan dar ve diğeri ise dar yapraklılar yanında geniş yapraklı yabancı otlara karşı kullanılmaktadır.

ÇIKIŞ SONRASI

• Ülkemizde bir grup herbisit , mısırda ruhsatlı olarak çıkış sonrası yabancı otlara karşı başarıyla uygulanmaktadır. Kullanılacak olan herbisitin çeşidini mısırın gelişme devresi ve sorun oluşturan yabancı otların türleri tayin etmektedir.

Hem çıkış öncesi ekim sonrası hem de çıkış sonrası erken dönemde (yabancı otlar ve mısırın 2-3 yapraklı dönemi) kullanılabilmesi nedeniyle kullanım döneminde esneklik sağlar.
Diğer Blog Yazılarımıza Göz Atmak İsterseniz;
Çilekte Kırmızı Örümcek Zararı
Aşılı Fide Nedir?
Otomasyonlu Modern Sera Sistemleri

KAYNAKÇA

Yabancı ot mücadelesi kitabı (Prof. Dr. Ahmet GÜNCAN)

https://adana.tarimorman.gov.tr/Belgeler/SUBELER/bitkisel_uretim_ve_bitki_sagligi_sube_mudurlugu/hububat_yetistiriciligi_ve_mucadele si/M%C4%B1s%C4%B1r%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi.pdf

Other Posts