Domates Yetiştiriciliği-4 Ekim, Çapalama, Gübreleme, Sulama

Direkt tohum ekimi yöntemiyle domates üretimi

Direkt tohum ekimi yöntemi ile domates yetiştiriciliği genellikle sanayi domatesi üretiminde uygulanır. Direkt tohum ekimi yapılacak toprak Şubat-Mart aylarında ekim yapılabilecek yapıda olmalıdır. Bazı yıllarda ise yağış dağılımı ve tarlanın toprak yapısına bağlı olarak üretim hiç mümkün olmaz. Çimlenme döneminde toprağın tavını kaçırmaması ve mümkün olduğu kadar az kaymak bağlaması için alüviyal karakterli topraklar tercih edilmelidir.

Direkt tohum ekim yöntemi ile domates üretiminde hava emmeli ve tohumu tek tek atan hassas mibzerler kullanılmalıdır. Direkt tohum ekim yönteminde önemli olan toprağın iyi hazırlanması ve tohumların 1-2 cm derinlikteki tavlı toprağa ekilmesidir.

Direkt tohum ekim yönteminde sıra arası mesafe, bölgedeki domates yetiştiriciliği şekline ve çeşide bağlı olmak üzere 120-140 cm arasında değişir. Sıra üzerinde ise 1 m’lik mesafeye 15-20 tohum düşecek şekilde ekim yapılmalıdır. Böylece bir dekar alana ekilecek tohum miktarı 35-50 g’a kadar düşürülebilir. Erken dönemde yapılacak ekim ve kötü şartlarda yapılan ekimlerde dekara atılan tohum miktarı yüksek tutulmalıdır.

Tohum toprak yüzeyine yakın düşerse toprak çabuk kuruyacağından çimlenme için yeterli nemi bulamaz. Çimlenmeye başlamış ve belli bir yere kadar gelmiş bulunan tohum bir defa kurursa bir daha çimlenemez. Tohum derine düşerse kötü olan çimlenme şartları (sıcaklığın düşük seviyede oluşu veya fazla rutubet bulunması) nedeniyle tohum yine çimlenemez. Tohumun çimlenmesinde tohumun yaşı, iriliği ve muhafaza edildiği deponun şartlan da rol oynar. Yaşlı tohumlarda çimlenme yüzdesi düşer ve tohum geç çimlenir.

Tohumun geç çimlenmesi bilhassa tarlaya direkt tohum ekiminde birçok sorunu birlikte getirir ve üretimin başarısını önemli ölçüde düşürür. Bu nedenle direkt tohum ekimi yoluyla domates üretiminde yeni hasat edilmiş çimlenme ve sürme gücü yüksek tohumlar kullanılmalıdır. Boylama (Kalibrasyon) sonucu küçük taneli grupta yer alan domates tohumları direkt tohum ekiminde mecbur kalınmadığı sürece kullanılmamalıdır.

Mibzer ile ekim

ÇAPALAMA

Domates yetiştiriciliği yaparken ekiminden sonra yabancı ot çimlenmesinin önüne geçmek amacıyla selektif herbisit uygulaması yabancı ot kontrolünde önemli kolaylık sağlar. Bu uygulama tarlanın tamamına değil sadece ekim yapılmış olan sıranın üzerine ve ekim sırasını ortalayacak şekilde 20-30 cm eninde bir şerit halinde yapılmalıdır. Böylece ilaçlama kaplama ilaçlamaya göre 4 veya 5 defa daha az ilaç kullanılarak başarılı bir şekilde yapılabilir. Domates bitkileri ilk hakiki yapraklarını çıkardığı ve 5-6 cm boya ulaştığında sıra aralarında kalan ve ilaç uygulaması yapılmayan kısımlarda gelişen yabancı otlar yılan dili ve kazayağları ile işlenir. Bu dönemde sıra aralan işlenirken toprağın havalanması da sağlanır.

Domates bitkileri 3-5 hakiki yapraklı ve 10-15 cm büyüklüğe geldiğinde bitkilere toprak işleme sırasında bant şeklinde çift taraflı gübre verilir. Daha sonra sıra üzerinde 15-18 cm’de bir bitki kalacak şekilde seyreltilmeli ve çapa yapılmalıdır. Böylece seyreltme amacıyla sökülen genç bitkiler bir başka tarlada domates üretiminde fide olarak kullanılabilir.

Bu işlemlerden sonra bitkiler bant şeklinde verilen gübreden yararlanmaya başlar ve hızla gelişir. Bu dönemde toprak yılan dili adı verilen toprak işleme aleti ile bitki kökleri zarar görmeyecek şekilde birkaç defa işlenir. Toprak işle­mesi ile toprak sıcaklığı da yükseldiği için bitki gelişmesi olumlu şekilde hızla­nır. Bu dönemde bitkiler birkaç hafta içinde traktörün göğsüne değecek şekilde boy alırlar. İşte bu dönem aynı zamanda bitkilerin çiçeklenmeye başladığı dönem olup fazla zaman kaybetmeden sulama kanalları açılmalıdır.

Sulama karıkları bitkileri zarar vermeyecek şekilde dikkatlice açılır. Domates bitkisinin zarar görmemesi için traktörün göğüs kısmına ve domuz burnu iskeletine naylon sararak sulama kanallarının açılması gerekir. Böylece yeterli düzeyde gelişen ve boy almış bitkiler karık açma sırasında oluşabilecek çarpma ile yaralanmaları önlenmiş olur. Çarpma ile yaralanma bir bitkiden diğer bitkiye virüs ve benzeri hastalıkların taşınmasına neden olduğundan büyük Önem taşır.

GÜBRELEME

Toprak koşullarına bağlı olarak sonbaharda dekara 3-5 ton iyice yanmış hastalık ve zararlı (ot tohumları, hastalık vb.) bulundurmayan çiftlik gübresi toprağa verilir ve derince sürülür. Domates bitkisi organik ve mineral gübreden iyi şekilde faydalanır. İlkbaharda tohum ekimi yada fide dikiminden önce top­rak analiz sonuçlarına bağlı olarak toprak işleme sırasında 15:15.15 kompoze (60-70 Kg/da) gübre veya fosforlu gübrelerin hepsi toprağa verilir.

Havaların ısınması ile birlikte bitkiler hızlı bir şekilde gelişmeye başlar. Bu dönemde sıra araları yılan dilleri ile 15-20 cm derinlikte işlenir. Bu şekilde yapılan ilk toprak işleme ve çapa ile birlikte azotlu ve potaslı gübre band şeklinde bitki sıralarına çift taraflı olarak 15 cm uzağa ve 15-20 cm derinliğe gelecek şekilde verilir (20 kg/da potasyum nitrat). Daha sonra ilk domates meyveleri pembeleşince ilave olarak amonyum nitrat (20 kg/da) formundaki gübre suya verilerek gübreleme tamamlanmış olur.

SULAMA

Bitkilerin ilk büyüme ve gelişme dönemlerinde toprakta yeterli rutubet yoksa sıraların iki yanma bitkilerden 15-20 cm uzaklıkta ve 15-20 cm derinlikte açılan karıklara su verilir. Bu dönemde bitkilerin kök çevrelerinde kaymak tabakası oluşumu çapa işlemi ile engellenmelidir. Bitkiler 20-25 cm boy alıncaya kadar yağmurlama yöntemi ile sulanırsa daha iyi gelişir. Çiçeklenme, meyve bağlama ve hasat döneminde yağmurlama sulama mantari hastalıkların yayılmasına neden olur.

Karıklar açıldıktan sonra toprak çok hızlı bir şekilde su kaybeder. Bu durum bitkinin çiçek dökmesine (silkmesine) neden olabilir. Bu nedenle sulama hazırlıkları tamamlandıktan sonra karık açmak daha akıllıca olur. Çiçeklenmenin başladığı dönemde bitkilerin sulanması çiçeklerin hemen hemen tamamının meyve bağlamasını sağlar. Domates sıralarının iki yanlarına verilen gübreden bitkiler yararlanmaya başlayarak yeni sürgünler ve çiçekler meydana getirir. Böylece bitkinin sürekli olarak gelişmesi ve yeni meyveler meydana getirmesi sağlanır. Bu işlem domates verimini artırır ve hasat edilen ürünün sürekliliğini sağlar.

Domates yetiştiriciliğinde sulama verime en çok etki yapan faktörlerin başında gelir. Her şey mükemmel olsa bile su yeterli ve düzenli verilmez ise istenilen verime ulaşılamaz. Tesviyesi iyi olmayan veya eğim derecesi fazla olan toprak­larda domates yetiştiriciliği damla sulama yöntemi ile yapılmalıdır. Domates tarlasında karık uzunlukları bitkinin su almasına önemli ölçüde etki eder. Karık boyu 50 m den daha uzun olursa sulama dengesizlikleri ortaya çıkar. Killi topraklarda bitkiler fazla su nedeniyle boğulurlar. Ayrıca karıkların uzun olması halinde hasat sırasında bitkiler çok hırpalanır, çiçek ve yeşil meyve dökümleri meydana gelir. Bazen çeşide ve bitki gelişmesine bağlı olarak verim kaybı % 20-30 gibi büyük miktarlara ulaşır. Ağır killi topraklarda karık boylarının 20- 30 m arasında tutulması daha doğru olur.

Yağmurlama sulama

İLK SULAMA

Domates ilk sulamada çok dikkat isteyen bir bitkidir. Ağır karakterli top­raklarda sulamanın karıklara bir boş bir dolu şeklinde yapılması daha uygundur. Ağır topraklarda sulama suyu bölünerek birkaç karığa birden yavaş olarak verilmemelidir. Bol su ile hızlı bir şekilde sulama yapılmalıdır. Fazla sudan zarar gören bitkiler hemen pörsür, renk değiştirir, bitki gelişmesi durur ve bitkiler uzun süre oldukları büyüklükte kalırlar. Bu durumda verim % 50-80 arasında düşebilir. Çiftçilerimiz arasında bu olaya “su kesmesi” adı verilir.

Domates yetiştiriciliği yaparken tarlaya önceden dipkazan çekmek su birikmesinden kaynaklanan tehlikeleri azaltır. Dipkazan ile toprakta oluşan pulluk tabanı kırıldığından fazla su bitki kökü çevresinde fazla oyalanmadan drene olur ve bitki köklerinin boğulması önlenir. Aynı zamanda bitki kökleri daha derinlere gide­rek oradaki su ve besin maddelerinden yararlanır. Bitki daha iyi gelişir ve daha uzun aralıklarla su ister. Sulama aralıklarının uzaması maliyeti düşürür.

Tarlada yabancı ot fazla ise ilk sulamadan hemen sonra karık içinde gezile­bilir duruma gelince yabancı ot çimlenmeleri başlamada selektif herbisitler (ot ilacı) ile bitkilerin üstüne gelmeyecek şekilde sulama karıklarının içi ilaçlanır. İlacın etkisi toprak yüzeyinde gözle görülmeyecek şekilde bir film tabakası oluşturması ile ortaya çıkar. Çimlenen ve toprak yüzüne çıkan otun büyüme ucu bu film tabakasına çarparak kurur. Bu etkinin uzun süreli olması için ilaçlama­dan sonra toprak yüzeyinde oluşan bu film tabakasının zarar görmemesi ve yırtılmaması gerekir. Bu nedenle ilaçlama son toprak işlemesinden sonra yapılır. İlaçlamadan sonra çapa yapılmaz. .

Tarım ve hayvancılıkla ilgili ImeceMobil uygulamasından alanında uzman ziraat mühendisleri ve veterinerlere ücretsiz bir şekilde soru sorabilirsiniz.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Diğer Paylaşımlar